Sản phẩm cấu trúc và thị trường phát triển sản phẩm cấu trúc tại Việt Nam (Phần 2)

(tiếp)

Trái phiếu liên kết rủi ro ngoại hối (FX-linked note)

Trái phiếu liên kết rủi ro ngoại hối hay trái phiếu liên kết tỷ giá ngoại hối có lãi suất phụ thuộc vào sự biến động tỷ giá của một giỏ đồng tiền (basket of currencies). Về bản chất, trái phiếu liên kết rủi ro ngoại hối bao gồm một trái phiếu doanh nghiệp kết hợp với một hợp đồng mua ngoại tệ có kỳ hạn được cấu trúc ngầm trong trái phiếu. Như vậy, thay vì mua trái phiếu doanh nghiệp và hợp đồng mua ngoại tệ có kỳ hạn, nhà đầu tư có thể yêu cầu tổ chức phát hành trái phiếu liên kết rủi ro ngoại hối. Bản chất là nhà đầu tư chịu 2 rủi ro là rủi ro tín dụng của trái phiếu và rủi ro thua lỗ từ kinh doanh ngoại tệ. Do đó, phần lãi suất trái phiếu được cơ cấu để thể hiện sự tương quan lợi nhuận ứng với các rủi ro này.

Ví dụ, trái phiếu do Ngân hàng Nomura phát hành bằng GBP, có thời hạn 4 năm, và được bảo toàn vốn 100% tại thời điểm đáo hạn. Lãi suất cuống phiếu được đưa ra dựa trên mức độ rủi ro tín dụng của trái phiếu. Tại ngày đáo hạn, nhà đầu tư nhận được 100% khoản tiền gốc ban đầu cộng thêm một khoản gia tăng (additonal amount) bằng khoản tiền gốc nhân với một tỷ lệ phần trăm (participation rate) và bình quân trọng số của sự tăng/giảm giá của của giỏ đồng tiền (BRL, AUD, NOK, CAD) so với đồng GBP (basket return/performance). Sản phẩm này được đưa ra dựa trên kỳ vọng của nhà đầu tư là giỏ đồng tiền sẽ tăng giá so với đồng bảng Anh.

Redemption amount = Principal amount + (Principal amount x Participation rate x Basket Return).

Nếu basket return nhỏ hơn 0, nghĩa là GBP giảm giá so với bình quân trọng số của giỏ đồng tiền thì nhà đầu tư vẫn nhận được 100% phần tiền gốc ban đầu, nhưng không nhận được thêm khoản gia tăng nào.
redemption amount vs basket return

Hình 2 – Đồ thị về mối tương quan của khoản tiền nhận cuối kỳ và basket return

Thông thường, các tổ chức phát hành sản phẩm này là các ngân hàng đầu tư.

Áp dụng ở Việt Nam

Thị trường sản phẩm phái sinh của Việt Nam mới ở giai đoạn đầu của quá trình phát triển. Từ năm 1998, NHNN cho phép các NHTM thực hiện một vài nghiệp vụ phái sinh ngoại tệ. Năm 2004, NHNN cho phép một số ngân hàng thương mại thực hiện nghiệp vụ hoán đổi lãi suất, quyền chọn mua bán vàng, ngoại tệ trên cơ sở thử nghiệm để đánh giá nhu cầu thị trường. Hiện nay, thị trường các sản phẩm phái sinh đang được các ngân hàng đầu tư chú trọng và quan tâm phát triển. Ngoài ra, tỷ giá có sự biến động mạnh trong thời gian gần đây khiến rủi ro tỷ giá đối với nhà đầu tư là rất lớn. Hình thức trái phiếu liên kết rủi ro ngoại hối ra đời chắc chắn sẽ đáp ứng được nhu cầu của các nhà đầu tư muốn tham gia trên thị trường ngoại hối.

Trái phiếu liên kết cổ phiếu (Equity-linked note)

Trái phiếu liên kết cổ phiếu là một sản phẩm cơ cấu liên hệ với thị trường cổ phiếu.

Nếu như trái phiếu liên kết rủi ro ngoại hối có lãi suất phụ thuộc vào sự biến động tỷ giá của một giỏ đồng tiền (basket of currencies) thì đặc điểm của trái phiếu liên kết đầu tư cổ phiếu là có lãi suất phụ thuộc vào sự biến động giá của một cố phiếu, một nhóm cổ phiếu hoặc một chỉ số cổ phiếu chung trên thị trường (reference shares).

Ví dụ,  trái phiếu HSBC Dow Jones Industrial Average – Linked Deposit Notes, Series 1 do Ngân hàng HSBC phát hành bằng đồng USD có kỳ hạn 5 năm. Ngày phát hành trái phiếu là 19/3/2010, ngày đáo hạn là 19/3/2005, participation rate là 55%, trái phiếu liên kết với chỉ số Dow Jones Industrial Average SM Index. Nếu nắm giữ trái phiếu đến ngày đáo hạn, nhà đầu tư sẽ nhận được 100% khoản tiền gốc đầu tư ban đầu và một khoản lợi tức gia tăng (variable return). Trong đó, khoản lợi tức tăng thêm này được tính dựa trên sự thay đổi trong giá trị của chỉ số Dow Jones Industrial Average Index SM (index return) nhân với participation rate là 55%.

Index return = Final index level – Initial Index level

Variable return = Principal amount x Participation rate x Index return

Nếu chỉ số DJ tại thời điểm đáo hạn giảm so với thời điểm ban đầu hay index return bị âm thì nhà đầu tư sẽ không nhận được khoản lợi tức gia tăng mà chỉ nhận được khoản tiền gốc mua trái phiếu ban đầu.

Về bản chất, trái phiếu liên kết cổ phiếu còn là một trái phiếu doanh nghiệp không cuống (zero coupon) cộng với một hợp đồng phái sinh được cấu trúc ngầm trong trái phiếu.

Ví dụ một nhà đầu tư muốn mua một trái phiếu liên kết đầu tư VNIndex có mệnh giá 1 triệu đồng, thời hạn 5 năm. Tại ngày giao dịch, VNIndex là 400 điểm. Nhà đầu tư muốn bảo toàn gốc tại mức giá 900 nghìn đồng trong trường hợp VNIndex giảm mạnh, đồng thời có thể hưởng mức lợi nhuận nếu VNIndex tăng. Ngân hàng sẽ phát hành trái phiếu với cơ cấu sau.

– Chiếu khấu 900 nghìn đồng của 5 năm sau về thời điểm hiện tại với lãi suất zero coupon 5% (900.000/(1+0,05)5 = 705.173 VNĐ) để mua trái phiếu không cuống. Như vây, phần gốc tối thiểu luôn được đảm bảo là 900 nghìn đồng.

– Dùng 250 nghìn đồng mua một quyền chọn mua VNIndex với giá thực hiện quyền là 400 điểm. Giá trị danh nghĩa là 1 triệu đồng. Kỳ hạn quyền chọn là 1 năm vào ngày xác định cuống lãi suất trái phiếu

– Còn lại 1.000.000 – (705.173+250.000) = 44.827 VND là lợi nhận của ngân hàng.

Giả sử sau một năm, VNIndex tăng thì ngân hàng sẽ thực hiện quyền thu về số lượng lợi nhuận tương ứng với tỷ lệ lên điểm của VNIndex. Và đây là phần lãi để thanh toán cho nhà đầu tư. Nếu VNIndex giảm điểm thì ngân hàng sẽ không thực hiện quyền chọn.

Có hai loại trái phiếu liên kết đầu tư cổ phiếu có bảo toàn vốn gốc và loại không bảo toàn vốn. Loại trái phiếu liên kết đầu tư cổ phiếu có bảo toàn vốn gốc phù hợp với nhu cầu nhà đầu tư không ưa mạo hiểm song muốn tham gia thị trường chứng khoán. Trái phiếu được cơ cấu bao gồm một trái phiếu trả lãi trước và một quyền chọn mua cổ phiếu (long call). Ngoài ra, còn có trái phiếu kèm quyền chọn bán cổ phiếu, trái phiếu Delta One (kết hợp trái phiếu doanh nghiệp thông thường và hợp đồng hoán đổi cổ phiếu).

Áp dụng tại Việt Nam

Trái phiếu liên kết đầu tư cổ phiếu phụ thuộc vào giá trị của trái phiếu không cuống và quyền chọn mua cổ phiếu. Các nhân tố ảnh hưởng đến giá trị các thành phần này bao gồm giá cổ phiếu (chỉ số cổ phiếu), tính biến động, lãi suất thị trường, kỳ đáo hạn, lợi suất thanh toán cổ tức của cổ phiếu và định mức tín nhiệm của chủ thể phát hành.

Qua ví dụ trên ta thấy, thị trường chứng khoán Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển. Chỉ số VNIndex trong thời gian gần đây đang ở mức thấp do điều kiện thị trường và lãi suất gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, tại Việt Nam, thị trường sản phẩm phái sinh như hợp đồng quyền chọn còn chưa thực sự phát triển. Việc cho ra sản phẩm trái phiếu liên kết cố phiếu như trái phiếu liên kết kèm quyền chọn bán/mua cổ phiếu là rất khó khăn trong việc hấp dẫn các nhà đầu tư và cũng là mạo hiểm cho các tổ chức phát hành.

Thị trường Việt Nam mới chỉ phát triển loại hình trái phiếu liên kết cổ phiếu đơn giản như trái phiếu chuyển đổi, cho phép nhà đầu tư chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu sau một thời gian nhất định với một mức giá mua được xác định tại thời điểm phát hành.

(còn tiếp)

Một phản hồi to “Sản phẩm cấu trúc và thị trường phát triển sản phẩm cấu trúc tại Việt Nam (Phần 2)”

  1. Nguyen Manh Hai Says:

    Cảm ơn tác giả! Theo mình biết thì các Ngân hàng ở Việt Nam, đa số là các ngân hàng nước ngoài, cũng đã cung cấp nhiều sản phẩm tương tự như FX-Linked Note. Thậm chí, HSBC có cung cấp sản phẩm Dual Currency Deposit – Tiền gửi song tệ – http://www.hsbc.com.vn/1/2/personal/investment/tien_gui_song_te cũng có những đặc điểm cơ bản của FXLN.

    Còn ELN thì hình như cũng đã từng có một vài công ty chứng khoán cung cấp dưới dạng hợp đồng ủy thác đầu tư trả lãi cố định nhưng có tính thêm biến động của chỉ số VN Index. Đặc biệt trong bối cảnh VN-Index đang ở mức thấp thế này, chắc chắn đây là cơ hội tốt cho những nhà đầu tư dài hạn, muốn bảo toàn vốn + một mức lãi suất tối thiểu + cơ hội khi chỉ số VN-Index tăng🙂

    Mình hy vọng sẽ có nhiều sản phẩm cấu trúc tài chính ở Việt Nam hơn, và cũng đa dạng và phong phú hơn về kỳ hạn, đối tượng v.v.v


Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: