Tổng quan về Công ty quản lý nợ và khai thác tài sản của NHTM Việt Nam

Mô hình công ty quản lý nợ và khai thác thác tài sản (AMC) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thành lập theo quyết định 150/2001/QĐ-TTg ngày 05/10/2001 với mục đích xử lý nợ tồn đọng của các NHTM. Vậy tại sao thành lập AMC lại giải quyết được nợ tồn đọng? thực trạng tình hình hoạt động của AMC tại Việt Nam hiện nay như thế nào? Bài viết này hi vọng sẽ giúp độc giả giải đáp được những thắc mắc này.

Sự cần thiết phải thành lập AMC

Công tác quản lý nợ và khai thác tài sản luôn được các NHTM dành sự quan tâm đặc biệt. Mỗi NHTM đều có chính sách, hệ thống và quy trình quản lý rủi ro. Tuy nhiên với tốc độ tăng trưởng về quy mô cũng như dư nợ tín dụng của NHTM ngày càng tăng, việc xử lý nợ đòi hỏi phải có bộ máy chuyên nghiệp hơn, với tính chất hoạt động như một doanh nghiệp nhằm hỗ trợ ngân hàng cả về công tác quản lý nợ và khai thác tài sản. Do đó nhu cầu thành lập AMC để chuyên môn hoá việc quản lý nợ, xử lý nợ xấu và cơ cấu lại các khoản nợ của NH là một nhu cầu thực tế và thiết yếu.

Bên cạnh đó, việc gia tăng các khoản nợ xấu đang là vấn đề đáng quan ngại của các NH. Tỷ lệ nợ xấu của nhiều NH tuy chiếm tỷ lệ thấp, nhưng việc đi trước, đón đầu để tăng cường công tác kiểm soát và quản lý nợ một cách hiệu quả, an toàn luôn là mục tiêu của các NH.

Theo Luật tổ chức Tín dụng năm 2010, các NHTM không được trực tiếp kinh doanh bất động sản (BĐS) trong khi BĐS là tài sản bảo đảm phổ biến nhất. Do đó, NH gặp khó khăn trong việc khai thác lợi nhuận từ tài sản bảo đảm và không chủ động xử lý được tài sản bảo đảm.

Vì những lý do trên, việc thành lập AMC để tận thu nợ tồn đọng, hạn chế tối đa tổn thất tài sản, làm lành mạnh hoá tình hình tài chính là một nhiệm vụ cấp thiết của NHTM.

Mục đích: AMC được thành lập với các mục đích chính như sau:

–       Nhằm chuyên nghiệp hóa hoạt động quản lý, xử lý nợ quá hạn của toàn hệ thống;

–       Góp phần xử lý nợ xấu nhanh chóng và hiệu quả; Cơ cấu lại nợ tồn đọng, tiếp nhận quản lý các khoản nợ tồn động của NH bằng các biện pháp: giãn nợ, miễn giảm lãi suất, đầu tư thêm, chuyển đổi nợ thành vốn góp…

–       Góp phần cải tiến quản lý rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng toàn hàng;

–       Từng bước phát triển hoạt động mua bán nợ; quản lý, kinh doanh tài sản (cho thuê, mua bán, khai thác);

–       Lấy thu đủ bù chi; bảo toàn và phát triển vốn;

–       Quản lý an toàn tài sản NH giao; đóng góp một phần lợi nhuận cho NH.

Thống kê AMC trực thuộc NHTM Việt Nam

Theo thống kê của PG Bank, hiện nay có 27 AMC trực thuộc NHTM. Bên cạnh đó, có một số NHTM đã được NHNN chấp thuận thành lập AMC nhưng AMC chưa chính thức đi vào hoạt động (Habubank, VietABank, Vietbank, Seabank). Các AMC trực thuộc NHTM hoạt động theo mô hình công ty TNHH một thành viên.

Ngoài ra, có 1 AMC trực thuộc Bộ Tài chính là DATC và có khá nhiều công ty tư nhân/cổ phần được thành lập nhằm thực hiện một số chức năng của AMC như: tư vấn thủ tục thu hồi nợ, xử lý nợ, đòi nợ…

Thống kê AMC được thành lập theo thời gian và quy mô vốn điều lệ: AMC đầu tiên được thành lập vào năm 1995 (Vietcombank AMC). Năm 2009 – 2010 là thời điểm có nhiều AMC được thành lập nhất. Phần lớn các AMC có vốn điều lệ vào khoảng 50-100 tỷ đồng. Cụ thể:

AMC

Nguồn: FI – PG Bank

Phân tích SWOT

Điểm mạnh

–       AMC là công ty trực thuộc NHTM, trong đó NHTM góp vốn 100%, do đó, AMC nhận được sự hỗ trợ rất lớn của công ty mẹ về tài chính, nhân sự và thương hiệu.

–       Hoạt động quản lý nợ, xử lý nợ xấu và cơ cấu lại các khoản nợ được chuyên môn hoá và chuyên nghiệp hoá.

Điểm yếu

–       Mô hình AMC còn khá mới mẻ và chưa thực sự phát triển ở Việt Nam, do dó, nguồn nhân lực còn thiếu và chưa có nhiều kinh nghiệm.

–       Hoạt động của AMC mới chỉ ở mức nội bộ.

Cơ hội

–       Quy mô và dư nợ tín dụng của NHTM ngày càng tăng, kéo theo nhiều cơ hội phát triển hoạt động cho AMC.

–       Hiện nay hoạt động của AMC vẫn chỉ gói gọn trong việc quản lý nợ và khai thác tài sản của công ty mẹ, do đó, AMC có thêm rất nhiều cơ hội để mở rộng phạm vi hoạt động sang các tổ chức tín dụng và tổ chức tài chính khác.

Thách thức

–       Chưa có văn bản pháp luật quy định cụ thể về cơ chế hoạt động cho AMC, AMC vẫn chỉ chịu điều chỉnh theo Luật doanh nghiệp.

–       Chưa có một hành lang pháp lý cho hoạt động mua bán nợ, hoạt động của các công ty quản lý nợ còn đơn giản và nội bộ.

Thực trạng hoạt động AMC

Với mục đích và hướng phát triển cụ thể như thế, nhưng trên thực tế, hoạt động của AMC vẫn chưa thực sự hiệu quả.

AMC được thành lập để xử lý nợ, giải quyết nợ xấu cho ngân hàng, nhưng thực tế các phòng Quản lý nợ, Xử lý nợ thuộc NHTM hoàn toàn có thể làm tốt việc này. Một AMC với cơ cấu hoành tráng, nhưng thực chất cũng chỉ có 10-15 người, kể cả ban giám đốc. Số lượng này cũng vừa bằng, thậm chí là ít hơn số lượng nhân sự của phòng xử lý nợ (!).

Vậy thực chất AMC để làm gì? Theo một cán bộ thuộc AMC của một ngân hàng lớn, AMC quả đúng là “hữu danh vô thực”. AMC được lập ra mà công việc chủ yếu không phải quản lý nợ, xử lý nợ hay quản lý tài sản mà để hợp thức hoá việc cho vay với lãi suất vượt trần của NHTM. Khách hàng vay vốn từ NHTM thường phải có tài sản đảm bảo. NHTM sẽ thu thêm phí như phí thẩm định tài sản, phí quản lý tài sản đảm bảo,… thông qua AMC, tính phí bằng tỷ lệ phần trăm trên tổng số vốn vay và thu một lần.
Hợp đồng này ký với Giám đốc AMC, tách ra hẳn với hợp đồng tín dụng vay vốn của ngân hàng, nhưng thực tế hai hợp đồng đó là một, đó chỉ là chiêu lách luật của các ngân hàng. Do đó, lãi suất cho vay mà khách hàng phải chịu thường cao hơn từ 3-5% lãi suất cho vay quy định.

Theo ý kiến chủ quan của mình, tôi nhận thấy việc thành lập AMC có thể làm giảm sức cạnh tranh của NHTM (do lãi suất cho vay thực tế cao hơn nhiều so với mức lãi suất của những NHTM không có AMC). Trong thời điểm hiện nay khi NHNN đang quyết tâm hạ lãi suất, rất có thể những NHTM chưa có AMC sẽ xúc tiến thành lập AMC với mục đích hợp thức hoá mức lãi suất cho vay cao.

12 phản hồi to “Tổng quan về Công ty quản lý nợ và khai thác tài sản của NHTM Việt Nam”

  1. Nguyen Manh Hai Says:

    Việc thông qua AMC để thu các phí thêm là một thực tế khi có các trần lãi suất, và nhiều NHTM lạm dụng việc này. Điều kiện đủ ở đây là một thị trường thứ cấp/phái sinh nợ chuyên nghiệp thay vì điều kiện cần là các hoạt động, giao dịch nội bộ. Trước sau gì cũng sẽ có thôi, nên ai có quyết tâm và đủ lực để làm tạo lập thị trường thì cũng sẽ có cơ hội lợi nhuận tốt hơn.

  2. nth34 Says:

    Theo như bài viết + Comment của Mr. Nguyen Manh Hai, tôi có thể hiểu, đến thời điểm hiện tại, thị trường tài chính Việt Nam vẫn chưa có đủ các điều kiện để AMC có thể phát triển và thực hiện trọn vẹn chức năng của mình. Với điều kiện hiện tại, việc quản lí và xử lí nợ hoàn toàn có thể thực hiện được bởi các phòng Quản lí, xử lí nợ của chính các NHTM. Còn thực chất của AMC chỉ là để hợp thức hóa lãi suất cho vay vượt trần. Đây không phải chỉ là trường hợp cá biệt, mà là thực tế chung của cả hệ thống?? Không biết tôi hiểu vậy đã đúng với ý bài viết và của Mr Hải chưa😛

    • Nguyen Manh Hai Says:

      Chào bạn nth34! Ý mình là việc hợp thức hóa các khoản chi ngoài như lãi suất, tỷ giá cũng chỉ là 1 nghiệp vụ nhỏ mà thôi. Chẳng qua là có những thời điểm việc đó bị lạm dụng quá nên mọi người tưởng là chỉ có việc đó mà thôi.

      Các AMC được thành lập vì lý do pháp lý (cần pháp nhân riêng) và kế toán (cần hạch toán độc lập) để thực hiện rất nhiều các giao dịch nội bộ khác mà NH mẹ không thể thực hiện trực tiếp được. Trong đó có phần xử lý nợ🙂 tuy nhiên các giao dịch này bảo mật rất cao, và chẳng ai dám phát biểu về nó cả. Điều này không có nghĩa là các nghiệp vụ này có gì “không ổn” mà đơn giản chỉ là trong bối cảnh hiện tại, các thông tin về các giao dịch này rất ít mà thôi. Khi có các thước đo tiêu chuẩn – ví dụ như việc chuẩn hóa hệ số tín nhiệm của các doanh nghiệp, cũng như chi phí của rủi ro tín dụng thông qua CDS chẳng hạn… – thì mọi việc sẽ rõ ràng hơn.

      Tóm lại là, vẫn có rất nhiều các nghiệp vụ mà phòng xử lý nợ của NH mẹ không thể trực tiếp làm🙂 nên nếu chỉ nhìn vào việc xử lý chênh lệch lãi suất, tỷ giá mà quy kết “hữu danh vô thực” thì cũng hơi oan cho AMC!

  3. Ho Hong Hanh Says:

    Cảm ơn tác giả đã đóng góp một bài viết hay. Mình xin đóng góp một ý là các AMC được thành lập không chỉ bởi giúp tăng tính chuyên nghiệp trong khả năng xử lý nợ mà còn đóng vai trò giúp cơ cấu lại tài sản của ngân hàng để tăng tính bền vững – ổn định của hệ thống bằng việc dùng tiền mặt mua lại nợ xấu của ngân hàng -> phục hồi lại khả năng cho vay của Ngân hàng.

    Vai trò này của AMC được khẳng định trong khủng hoảng những năm 1990s tại Châu Á. Hàng loạt AMC tại Thái Lan, Hàn Quốc, và Malaysia ra đời vào thời điểm đó nhằm phục hồi lại khả năng cho vay của ngân hàng. Ví dụ như ở Thái Lan đã có những lức nợ xấu lên đến 48% tổng dư nợ, do vậy vai trò của AMC là tối quan trọng.

    Một ý khác là về mặt kỹ thuật, các AMC sẽ mua lại những khoản nợ, cấu trúc lại các khoản nợ và bán lại cho các nhà đầu tư chuyên nghiệp khác- quỹ đầu tư, quỹ hưu trí… để đem lại lợi nhuận.

    • Bùi Thị Hồng Thu Says:

      Cảm ơn ý kiến đóng góp của bạn Ho Hong Hanh rất nhiều!

    • suongntts Says:

      Cảm ơn Ho Hong Hanh.
      Đồng ý với chia sẻ của bạn, ngoài mục đích tăng tính chuyên nghiệp trong khả năng xử lý nợ, AMC còn có vai trò phục hồi khả năng cho vay của ngân hàng.
      Tiếc rằng tại Việt Nam, các AMC hoạt động với mục tiêu mua bán nợ hầu như chưa có, bởi tất cả các AMC (ngoại trừ DATC) thuộc sở hữu 100% vốn của NHTM, nghĩa là vốn của AMC cũng chính là vốn của NHTM, tiền là của 1 chủ. Việc mua bán nợ giữa AMC và NHTM chỉ mang tính hình thức.
      Thực tế tại 1 NHTM nhà nước lớn, AMC được thành lập hơn 7 năm nhưng chốt lại, chưa thực hiện được bất kỳ hợp đồng mua bán nợ nào. Nói đúng ra là, cách đây 4 năm, AMC này đã có hành động “anh hùng” khi nhận toàn bộ nợ cần xử lý từ chi nhánh NH này để quản lý, và 3 năm sau đã “bó tay” và lại phải chuyển trả đúng nguyên số nợ này về chính chủ.😀

      • Nguyen Manh Hai Says:

        Bạn gì ơi cho mình hỏi là “vai trò phục hồi khả năng cho vay” là thế nào bạn? Cảm ơn bạn trước🙂

        Theo mình biết thì dạo này AMC hoạt động tích cực lắm🙂 có một số NH không có AMC riêng, thế là phải đi làm việc (mua bán nợ/tài sản chứ không phải xử lý lãi suất) với AMC khác! “Distressed assets” đang rất “hot” mà!

  4. suongntts Says:

    Mình hoàn toàn đồng ý với chia sẻ của Mr. Mạnh Hải. Cảm ơn Mr.🙂

    Thực tế, việc mua bán nợ giữa NH với NH khác, hoặc với AMC (nhưng chủ yếu là DATC) cũng đã tích cực hơn nhiều, tuy nhiên, theo mình biết, giao dịch này thường đối với các khoản nợ lớn.

    Về “vai trò phục hồi khả năng cho vay”, bạn có thể tham khảo thêm comment của Ho Hong Hanh nhé.🙂

  5. Võ Văn Minh Says:

    QLQ Vietinbank có kế hoạch xây dựng một quỹ đầu tư chuyên đầu tư vào các khoản nợ xấu của các ngân hàng – chủ yếu là các bank. Trước mắt Vietinbank Capital đang tập trung vào các khoản nợ xấu của Vietinbank. Đây cũng là một hướng mới khi mà các fund lao vào tranh phần với AMC. Hi vọng hoạt động này sẽ khiến cho các AMC phải tích cực hơn trong hoạt động của mình.

  6. bonphong@gmail.com Says:

    Cảm ơn rất rất nhiều….

  7. nam duy Says:

    cam on thu cua cac ban
    Mat du minh lam ve tai chinh lau nam, nhung rat muon lam cong ty AMC
    Ban nao gioi thieu cho minh voi

  8. ngoc_pham Says:

    Cảm ơn tác giả bài viết và những đóng gớp của anh chị, các thông tin rất hay và bổ ích


Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: