GDR – Kênh gọi vốn mới cho các doanh nghiệp Việt Nam (phần 1)

Ngày 12/09/2011, đồng loạt các báo lớn về tài chính đưa tin Thủ tướng Chính phủ đã chấp thuận cho các doanh nghiệp đủ điều kiện được thực hiện thí điểm phát hành chứng chỉ lưu kí toàn cầu (Global Depository Receipt – GDR). Trong bối cảnh việc tìm nguồn vốn trong nước gặp nhiều khó khăn, động thái này của Chính phủ đã được giới đầu tư đón nhận với rất nhiều kì vọng.

Vậy GDR là gì, lợi ích mà nó đem lại cho nhà đầu tư (NĐT) cũng như doanh nghiệp bao gồm những gì. Với những thắc mắc này, tôi đã tiến hành nghiên cứu về bản chất cũng như sự phát triển của GDR tại Việt Nam. Qua bài viết này, tôi muốn chia sẻ những thông tin tìm hiểu được, đồng thời, mong muốn mọi người cùng chia sẻ những hiểu biết của mình về GDR để chúng ta cùng có cái nhìn sâu hơn về hình thức huy động vốn khá mới mẻ tại thị trường Việt Nam này.

Bài viết được chia thành 2 phần. Phần 1 giới thiệu những khái niệm chung nhất về GDR, những lợi ích mà nó đem lại cho NĐT và doanh nghiệp. Phần 2 khái quát về sự phát triển của GDR tại Việt Nam và những khó khăn các doanh nghiệp gặp phải khi muốn thực hiện phát hành GDR.

1.GDR là gì?

Chứng chỉ Lưu ký Toàn cầu (Global Depositary Receipt – GDR) là loại chứng chỉ do một ngân hàng quốc tế phát hành, có tài sản cơ sở (underlying asset) là cổ phiếu của một công ty nước ngoài. Do vậy, GDR có thể coi là một sản phẩm phái sinh. Nếu nó chỉ được phát hành và giao dịch tại một nước hay lãnh thổ, thì tên nước hay lãnh thổ đó sẽ đứng trước DR: Tại Mỹ là ADR, châu Âu là EDR, Trung Quốc là CDR…

Như vậy, hình thức huy động vốn thông qua GDR là hình thức huy động vốn quốc tế thông qua một ngân hàng lưu ký. Theo đó, thay vì trực tiếp phát hành cổ phiếu, công ty phát hành sẽ lưu ký một lượng cổ phiếu tại ngân hàng lưu ký và ngân hàng này sẽ phát hành các chứng chỉ lưu ký trên cơ sở số cổ phiếu đó cho các NĐT ở nước ngoài. Chứng chỉ này cũng được niêm yết trên thị trường thứ cấp và giao dịch như cổ phiếu; và NĐT tham gia thường là giới chuyên nghiệp.

a. Lợi ích cho nhà đầu tư (NĐT):

Công cụ GDR đem lại rất nhiều lợi ích cho nhà đầu tư. Thứ nhất, họ được thực hiện giao dịch trong nước đối với một sản phẩm đầu tư nước ngoài. Điều này có nghĩa, họ không phải chuyển đổi ngoại hối vì ngân hàng lưu ký trung gian đã đảm nhận khâu này. Đồng thời, NĐT được thực hiện giao dịch với hệ thống thanh toán, lưu kí quen thuộc mà không cần phải làm quen với hệ thống giao dịch mới của nước ngoài. Hơn thế nữa, các NĐT sẽ nhận được các thông tin về doanh nghiệp bằng tiếng mẹ đẻ chứ không cần mất thời gian nghiên cứu thông tin bằng tiếng nước ngoài.

Thứ hai, GDR giúp NĐT tránh được các quy định về hạn chế nắm giữ chứng khoán nước ngoài. Các tổ chức bị hạn chế hoặc không được phép đầu tư cổ phiếu của công ty nước ngoài (quy định của luật pháp hoặc mục đích đầu tư) vẫn có thể đầu tư vào GDR.

Thứ ba, đối với trường hợp của Sponsored GDR, các nhà đầu tư có quyền lợi như một người nắm giữ cổ phiếu phổ thông (quyền nhận cổ tức, quyền tham dự và biểu quyết tại ĐHCĐ). Điểm khác biệt duy nhất là họ không được trực tiếp thực hiện các quyền (rights) mua cổ phiếu cơ sở. Thay vào đó, các quyền mua này sẽ được ngân hàng lưu ký bán đi và trả tiền cho NĐT.

Thứ tư, NĐT có thể tự do chuyển nhượng GDR trên sàn giao dịch chứng khoán mà GDR đang được niêm yết hoặc sử dụng quyền chọn bán lại cho ngân hàng lưu kí để đổi lại cổ phiếu ở sàn trong nước. Điều này giúp tăng tính linh hoạt cho NĐT.

b. Lợi ích cho doanh nghiệp:

Trong bối cảnh các doanh nghiệp trong nước đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc huy động vốn (lãi suất cho vay tăng cao, thị trường chứng khoán ảm đạm), huy động vốn thông qua phát hành GDR được coi là một kênh huy động vốn hiệu quả, giúp thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài vào phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước.

Đặc biệt, so với hình thức niêm yết trực tiếp nước ngoài, việc phát hành chứng chỉ GDR không đòi hỏi quá nhiều thủ tục và doanh nghiệp không buộc phải tuân thủ các quy định sau niêm yết như báo cáo kế toán, luật quản trị công ty. Vì vậy, phát hành GDR để huy động vốn ngoại được cho là phương pháp thích hợp, vừa sức với các doanh nghiệp Việt Nam.

Ngoài ra, cũng giống như việc niêm yết trực tiếp cổ phiếu, việc niêm yết GDR trên sàn nước ngoài sẽ giúp làm tăng tính minh bạch trong quản trị, đồng thời quảng bá thương hiệu của doanh nghiệp với nhà đầu tư nước ngoài.

6 phản hồi to “GDR – Kênh gọi vốn mới cho các doanh nghiệp Việt Nam (phần 1)”

  1. ngandtk Says:

    Cảm ơn tác giả, bài viết đã cung cấp cho tôi những thông tin rất hữu ích về một kênh huy động khá mới mẻ đối với các doanh nghiệp VN. Tuy nhiên, tôi cho rằng không nhiều doanh nghiệp VN có đủ điều kiện để có thể huy động thông qua hình thức này.

    • Bui Thi Hong Thu Says:

      Gửi bạn ngandtk, tại sao bạn lại nghĩ là không phù hợp? Mình thấy có rất nhiều ưu điểm đấy chứ?🙂 Bạn có thể chỉ ra những điểm mà bạn thấy không phù hợp được không?
      Mình cũng xin hỏi tác giả, nhược điểm của hình thức huy động này là gì?
      Mình cảm ơn tác giả và bạn Ngandtk!

      • ngandtk Says:

        Dear BTHT, theo mình, GDR sẽ được chào bán cho các nhà đầu tư nước ngoài vì vậy tôi cho rằng các doanh nghiệp phát hành sẽ phải đáp ứng những tiêu chuẩn tương đối ngặt nghèo để được NH lưu kí chấp nhận.
        Về nhược điểm của hình thức huy động này, tôi cho rằng với hình thức huy động này này doanh nghiệp sẽ chịu chi phí phát hành tương đối cao trong đó một phần đáng kể là chi phí cho ngân hàng lưu kí.

      • Nguyen Thu Ha Says:

        Cảm ơn bạn Thu vì đã quan tâm tới chủ đề này. Về câu hỏi của bạn, nhược điểm của hình thức huy động vốn qua GDR là gì, mình xin trả lời như sau.
        Thứ nhất, đúng như bạn Ngân có nói, chi phí phát hành GDR tương đối cao. Nguyên nhân là do, để hoàn thành được thủ tục phát hành GDR, doanh nghiệp phải nhờ đến dịch vụ tư vấn nghiệp vụ, tư vấn pháp lý của các công ty trong và ngoài nước. Ngoài ra, để thuyết phục được NĐT nước ngoài mua GDR của công ty, thông tin công bố trước NĐT phải được các định chế tài chính chuyên nghiệp thẩm định. Những chi phí này đều khá tốn kém.
        Thứ hai, do vừa niêm yết cổ phiếu trên sàn trong nước và GDR trên sàn nước ngoài, nên việc công bố thông tin (BCTC, BCTN, giao dịch, sự kiện doanh nghiệp,..) đều phải thực hiện theo 2 version (tiếng mẹ đẻ và tiếng nước ngoài). Do đó, chi phí cho việc công bố thông tin cũng tăng lên.
        Thứ ba, do có thêm thành phần là NĐT nước ngoài, nên công tác quan hệ cổ đông cũng phức tạp hơn.
        Đặc biệt, giá GDR biến động mạnh hơn so với biến động của chính cổ phiếu cơ sở. Nguyên nhân là do, ngoài các yếu tố nội tại của doanh nghiệp, giá GDR chịu tác động lớn bởi các tin tức từ nền kinh tế vĩ mô (NĐT nước ngoài thường phản ứng mạnh hơn NĐT trong nước trước các thông tin vĩ mô bất lợi).
        Trên đây là một vài bất lợi mà doanh nghiệp có thể gặp phải khi huy động vốn bằng GDR. Hi vọng sẽ phần nào giải đáp được những thắc mắc của bạn Thu🙂

  2. Nguyen Manh Hai Says:

    Cảm ơn bài viết của tác giả! Có một ý mình chia sẻ thêm là: Theo mình hiểu thì trong mô hình của GDR có thể có 2 ngân hàng ở 2 nước khác nhau: 1 Ngân hàng Phát hành chứng chỉ GDR (depositary bank) để bán cho NĐT và 1 Ngân hàng Lưu ký cổ phiếu gốc (custodian bank) của tổ chức phát hành tại quốc gia đó. Như tác giả đề cập, cũng có lúc 2 ngân hàng này là một vì là chi nhánh của nhau, ví dụ các ngân hàng rất lớn như Citi, JP Morgan… Tuy nhiên, trong trường hợp Ngân hàng Phát hành GDR ở nước ngoài không có chi nhánh ở quốc gia của tổ chức phát hành, thì họ sẽ chỉ định 1 ngân hàng ở quốc gia của tổ chức phát hành để thực hiện nghiệp vụ lưu ký cổ phiếu gốc cho họ. Thường thì, Ngân hàng Phát hành chỉ định Ngân hàng Lưu ký, hơn là tổ chức phát hành chỉ định.

    • Nguyen Thu Ha Says:

      Em hoàn toàn đồng ý với anh Hải về điều này. Cảm ơn anh đã chia sẻ thêm những kiến thức rất chi tiết về ngân hàng lưu ký, một thành phần có thể nói là đóng vai trò quyết định trong thành công của một thương vụ phát hành GDR.


Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: